Feiten
De ruling betreft een familiale vermogensplanning waarbij een schenker in 2020 de aandelen van zijn naamloze vennootschap via een Nederlandse notaris schonk aan zijn dochters, deels in volle eigendom en deels in blote eigendom. Aan deze schenking werd een fideïcommis de residuo gekoppeld ten voordele van de toen bestaande kleinkinderen. Daarnaast werd aan de begiftigden een last opgelegd om ook later geboren kleinkinderen een gelijkwaardig vermogensvoordeel toe te kennen.
Naar aanleiding van de geboorte van bijkomende kleinkinderen werd voorgesteld om de oorspronkelijke schenkingen met fideïcommis de residuo gedeeltelijk te ontbinden en gelijktijdig nieuwe fideïcommissaire schenkingen tot stand te brengen ten voordele van deze later geboren kleinkinderen. Concreet zouden bepaalde bestaande fideïcommissaire rechten van reeds begunstigde kleinkinderen gedeeltelijk worden opgeheven om plaats te maken voor nieuwe fideïcommissaire rechten ten voordele van de later geboren kleinkinderen.
De vraag aan VLABEL was of de vermelding van de oorspronkelijke Nederlandse schenking in deze nieuwe akte ertoe kon leiden dat de schenking uit 2020 alsnog aan de Vlaamse schenkbelasting zou worden onderworpen.
Niet de benaming, maar de inhoud is doorslaggevend
VLABEL herhaalt eerst een gekend uitgangspunt: de fiscale administratie is niet gebonden door de benaming die partijen aan een akte geven. Voor de toepassing van de registratiebelastingen wordt gekeken naar de werkelijke overeenkomst die tussen partijen tot stand komt. Niet de vorm van de verrichting is doorslaggevend, maar wel haar inhoud en de rechtsgevolgen die zij teweegbrengt.
Vanuit die invalshoek maakt VLABEL een onderscheid tussen de verschillende betrokken partijen.
Wijziging van de bestaande rechtsverhouding
Voor de schenkingen aan de dochters die inmiddels bijkomende kinderen hebben gekregen, wordt de oorspronkelijke fideïcommissaire regeling gedeeltelijk aangepast. Een deel van de bestaande fideïcommissaire rechten van de reeds begunstigde kinderen wordt opgeheven om plaats te maken voor nieuwe fideïcommissaire schenkingen ten voordele van de later geboren kinderen.
Volgens VLABEL gaat het hierbij niet om een loutere verwijzing naar de oorspronkelijke Nederlandse schenkingsakte. De nieuwe akte wijzigt immers de bestaande rechtsverhouding en brengt bindende rechtsgevolgen mee voor de betrokken partijen.
VLABEL is daarom van oordeel dat de nieuwe akte verder gaat dan een loutere verwijzing naar of uitvoering van de oorspronkelijke regeling. Door de bestaande rechten van bepaalde partijen te wijzigen en nieuwe rechten te creëren voor andere partijen, wordt volgens VLABEL de oorspronkelijke rechtsverhouding gedeeltelijk hertekend.
Om die reden kwalificeert VLABEL de registratie van de nieuwe akte als een aanbieding ter registratie van de titels van de oorspronkelijke schenkingen van 2020, voor zover deze betrekking hebben op de betrokken dochters en hun kinderen.
Voor zover deze schenkingen nog niet eerder vrijwillig werden geregistreerd, zijn zij bijgevolg onderworpen aan de Vlaamse schenkbelasting overeenkomstig artikel 2.8.1.0.1 VCF.
Geen gevolgen voor ongewijzigde schenkingen
Voor de oorspronkelijke schenkingen aan de overige twee dochters en hun kinderen komt VLABEL tot een andere conclusie.
Hun positie blijft volledig ongewijzigd, aangezien de oorspronkelijke fideïcommissaire regeling voor hen niet wordt aangepast. Zij treden dan ook niet op in de nieuwe akte en hun bestaande rechten blijven onaangeroerd.
Aangezien de oorspronkelijke rechtsverhouding voor deze partijen niet wordt gewijzigd, heeft de registratie van de nieuwe akte voor hen geen gevolgen op het vlak van de schenkbelasting.
Belastingheffing op de nieuwe fideïcommissaire schenkingen
VLABEL bevestigt daarnaast dat de schenkbelasting op de nieuwe fideïcommissaire schenkingen pas verschuldigd wordt bij de vervulling van de opschortende voorwaarde, met name het vooroverlijden van de eerste begiftigde.
Belang voor de praktijk
Deze beslissing illustreert dat bij buitenlandse schenkingen voorzichtigheid geboden blijft wanneer jaren later wijzigingen worden aangebracht aan een bestaande vermogensplanning.
Een latere notariële akte die enkel verwijst naar een eerdere buitenlandse schenking zal op zich niet noodzakelijk aanleiding geven tot schenkbelasting. Wanneer die akte echter de oorspronkelijke rechtsverhouding wijzigt en nieuwe rechten of verplichtingen creëert, kan VLABEL oordelen dat de oorspronkelijke buitenlandse schenking alsnog aan de Vlaamse schenkbelasting wordt onderworpen.
De beslissing bevestigt daarmee dat een wijziging van een bestaande fideïcommissaire regeling aanleiding kan geven tot een belastbare registratie van de oorspronkelijke buitenlandse schenking, maar uitsluitend voor zover de oorspronkelijke rechtsverhouding daadwerkelijk wordt aangepast. Voor de onderdelen van de vermogensplanning die ongewijzigd blijven, heeft de nieuwe akte geen schenkbelastinggevolgen.
Heeft u vragen over de fiscale behandeling van schenkingen met fideïcommis de residuo die destijds voor een Nederlandse notaris werden verleden, dan wel over de mogelijkheden tot aanvaarding door later geboren (klein)kinderen en de gevolgen daarvan voor een bestaande vermogensplanning, dan helpen wij u graag verder.
Claudia Duchateau, estate planner
