Het testament als begin- en eindpunt

Een testament kan binnen de vermogensplanning zowel als begin- als eindpunt worden beschouwd. Het kan een eerste stap zijn, omdat het eenvoudig op te maken is, steeds herroepbaar blijft en geen onmiddellijke impact heeft op het vermogen van de erflater. Tegelijk fungeert het ook als laatste onderdeel van de vermogensplanning, aangezien het als laatste zijn uitwerking krijgt. Zo wordt het testament vaak gebruikt als vangnet wanneer een overlijden plaatsvindt voordat men de kans had de vermogensplanning te voltooien.

Even terug naar de basis: welke soorten testamenten bestaan er?

Het eigenhandig testament

Het eigenhandig testament is meteen ook de meest eenvoudige en toegankelijke vorm. Om als geldig testament beschouwd te worden moet het document volledig met de hand geschreven, gedateerd en ondertekend zijn. Daarbij moet het een getrouwe weergave zijn van de vrije wil van de testator. Zelfs anno 2026, in een uitgesproken digitaal tijdperk, zal men nog steeds naar pen en papier moeten grijpen. Typen is niet toegestaan.


Het notarieel testament

Het notarieel testament wordt opgesteld door een notaris en biedt bijgevolg een grotere rechtszekerheid. De testator deelt zijn wil mee aan de notaris, die dit verwerkt in een juridisch document dat vervolgens ondertekend wordt.

De notaris ziet erop toe dat alle wettelijke formaliteiten worden nageleefd en dat het testament duidelijk en ondubbelzinnig is opgesteld. Het notarieel testament is een plechtige akte: een miskenning van de wettelijke voorschriften leidt niet alleen tot de nietigheid van het geschrift, maar ook tot nietigheid van het juridisch feit dat de akte als voorwerp had.

Een notarieel testament is een veiligere optie. De inhoud kan minder snel in twijfel worden getrokken, en het wordt automatisch geregistreerd in het Centraal Register van Testamenten (CRT). Bij een eigenhandig testament is dat niet het geval, tenzij de testator het in bewaring geeft bij een notaris, die vervolgens instaat voor de registratie. Met andere woorden: het is niet nodig om na het overlijden op zoek te gaan naar een verdwaald blad papier in een lade.


Het testament in internationale vorm

Tot slot is er nog het testament in internationale vorm. Deze wordt vooral gebruikt in een internationale context, bijvoorbeeld wanneer men goederen bezit in het buitenland.
Ook hier is tussenkomst van een notaris vereist, al zijn er enkele belangrijke verschillen met het notarieel testament. De testator kan het testament zelf opstellen, met de hand dan wel digitaal, of laten opmaken door een derde in een taal naar keuze.

Het document wordt vervolgens, in aanwezigheid van twee getuigen, aan de notaris overhandigd en ondertekend. Daarbij verklaart de testator dat het om zijn of haar testament gaat en dat hij kennis heeft van de inhoud. De notaris en de getuigen nemen geen kennis van de inhoud, wat zorgt voor een grotere discretie. De notaris bewaart het testament in een gesloten omslag en stelt een authentieke akte van verklaring op.

In tegenstelling tot het notarieel testament heeft deze vorm geen uitvoerbare kracht: de algemene legataris wordt na het overlijden van de testator niet automatisch in het bezit gesteld en moet hiervoor een verzoekschrift indienen bij de familierechtbank.


Welk testament past bij u?

Elk testament heeft zijn eigen kenmerken en aandachtspunten. Welke vorm het best bij u past, hangt af van uw persoonlijke situatie en wensen. Een goede begeleiding kan hierbij het verschil maken, zodat u met een gerust gevoel uw nalatenschap kan regelen.


Claudia Duchateau, estate planner